Θεραπεία αρτηριοπάθειας των άκρων

Η περιφερική αρτηριοπάθεια ή περιφερική αρτηριακή νόσος οφείλεται στην εμφάνιση αθηρωματικής πλάκας στο τοίχωμα των αρτηριών των άκρων, με αποτέλεσμα να περιορίζεται σημαντικά η παροχή αίματος στα κάτω άκρα.

Σαν αποτέλεσμα αυτού έχουμε την εκδήλωση διαφόρων συμπτωμάτων, όπως είναι ο πόνος και η αδυναμία βάδισης, καθώς και η εμφάνιση κλινικών εκδηλώσεων, όπως είναι η γάγγραινα.

Αρτηριακή παράκαμψη (by pass)

Όταν μια αρτηρία των κάτω άκρων είναι αποφραγμένη, δηλαδή αδυνατεί να περάσει αίμα από τον αυλό της, και το παράπλευρο δίκτυο δεν επαρκεί για την αιμάτωση του σκέλους, τότε χρειάζεται να επέμβει ο αγγειοχειρουργός και να παρακάμψει το κόλλημα – απόφραξη δίνοντας καλή παροχή αίματος στο σκέλος περιφερικότερα της απόφραξης.

Για τη δημιουργία αρτηριακού by pass (παράκαμψη) μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε φλεβικό μόσχευμα από τον ίδιο τον ασθενή -και συνήθως από το ίδιο σκέλος του ασθενούς- είτε ειδικό συμβατό συνθετικό μόσχευμα, συνήθως PTFE, τα οποία αποκαθιστούν τη ροή του αίματος στο πάσχον σκέλος.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνει με γενική νάρκωση ή επισκληρίδιο αναισθησία. Για να πετύχει μια τέτοια επέμβαση χρειάζεται η αρτηρία, η οποία θα αναστομωθεί με το μόσχευμα κεντρικά, να έχει πολύ καλή βατότητα και ικανοποιητική παροχή αίματος στο μόσχευμα που θα τοποθετηθεί. Επίσης, το άλλο άκρο του μοσχεύματος, που θα τοποθετηθεί περιφερικότερα της αποφραγμένης αρτηρίας, πρέπει να αναστομωθεί σε καλό αρτηριακό δίκτυο, χωρίς βλάβες και στενώσεις.

Επειδή τα μοσχεύματα που τοποθετούνται στις περιφερικές αρτηρίες έχουν κάποιο χρόνο ζωής, ο αγγειοχειρουργός πρέπει μετά από λεπτομερή εξέταση και λήψη ιστορικού από τον ασθενή να επιλέξει την κατάλληλη χρονική στιγμή που θα τοποθετήσει το μόσχευμα. Η βατότητα και ο χρόνος ζωής ενός τέτοιου μοσχεύματος έχουν να κάνουν, επίσης, και με την ειδική φαρμακευτική αγωγή μετά το χειρουργείο, όπως επίσης και με την αυστηρή τήρηση των ιατρικών οδηγιών από πλευράς του ασθενούς για να παραταθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η διάρκεια της βατότητας ενός τέτοιου μοσχεύματος.

Αγγειοπλαστική με stent

Η αγγειοπλαστική με μπαλόνι ή stent ή και τα δύο είναι μια σχετικά καινούργια μέθοδος αντιμετώπισης της ισχαιμίας των άκρων. Εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία στις κεντρικές αρτηρίες, όπως είναι η αορτή και οι λαγώνιες αρτηρίες, και με φτωχά αποτελέσματα στις περιφερικές αρτηρίες των άκρων. Αποτελεί τη μέθοδο εκλογής σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε αρτηριακές παρακάμψεις των άκρων κατά το παρελθόν και σε βαριά πάσχοντες ασθενείς που δεν μπορούν να υποβληθούν σε αρτηριακή παράκαμψη (by pass) λόγω αδυναμίας λήψης νάρκωσης ή περιοχικής αναισθησίας.

Ειδικά στις λαγώνιες αρτηρίες η τοποθέτηση stent έχει άριστα αποτελέσματα με πολύ καλή βατότητα και χαμηλά ποσοστά επαναστένωσης στο πέρασμα των χρόνων.

Και οι δύο παραπάνω μέθοδοι αντιμετώπισης της περιφερικής αρτηριακής νόσου απαιτούν υψηλή εξειδίκευση και μεγάλη εμπειρία από τον αγγειοχειρουργό.

Εμβολεκτομή

Όταν στο εσωτερικό μιας αρτηρίας που πάσχει από αθηρωματική πλάκα δημιουργηθεί θρόμβος ή όταν αποσπασθεί θρόμβος από την καρδιά λόγω αρρυθμίας συνήθως και εμβολίσει κάποια αρτηρία των άκρων, τότε έχουμε την εκδήλωση οξείας ισχαιμίας του άκρου, με έντονο πόνο, μούδιασμα και αδυναμία στάσης και βάδισης, εάν πρόκειται για κάτω άκρο. Η κατάσταση αυτή είναι επείγουσα και πρέπει ο ασθενής να χειρουργηθεί εντός 6-12 ωρών, έτσι ώστε να αποφευχθεί η πιθανότητα εγκατάστασης μόνιμης βλάβης.

Η εμβολεκτομή σε μια τέτοια κατάσταση είναι η μόνη λύση και γίνεται με τοπική αναισθησία και ειδικούς καθετήρες που διοχετεύονται στο εσωτερικό των αρτηριών, απομακρύνοντας τους θρόμβους. Είναι δυνατόν, ανάλογα με την προηγούμενη βλάβη του αγγείου ή του χρόνου που έχει παρέλθει από την αρτηριακή εμβολή, να ακολουθήσει στον ίδιο χρόνο και άλλη επέμβαση, όπως είναι η αρτηριακή παράκαμψη (by pass) ή η διάνοιξη της αρτηρίας με stent.

Αν η αρτηριακή εμβολή παραμεληθεί και δεν αντιμετωπιστεί άμεσα, μπορεί να καταλήξει σε ακρωτηριασμό του σκέλους ή ακόμα και θάνατο.